Những quy định về cửa thoát hiểm trong PCCC mà bạn nên biết

Quy định về cửa thoát hiểm trong PCCC là những yêu cầu quan trọng cần nắm rõ khi thiết kế, lắp đặt và sử dụng cửa tại các công trình. Vậy cửa thoát hiểm cần đáp ứng những tiêu chuẩn nào về vị trí, chiều mở, khóa cửa và biển báo thoát nạn? Cùng Cửa Koffmann tìm hiểu các quy định liên quan, cách sử dụng và bảo trì cửa đúng cách để góp phần bảo đảm an toàn khi xảy ra hỏa hoạn.

1. Lối thoát hiểm là gì?

Lối thoát hiểm thường được dùng để chỉ đường di chuyển giúp người trong công trình thoát khỏi khu vực nguy hiểm khi xảy ra hỏa hoạn hoặc tình huống khẩn cấp. Trong các quy định kỹ thuật về PCCC, thuật ngữ lối ra thoát nạn và đường thoát nạn được sử dụng để xác định những bộ phận cụ thể của hệ thống thoát nạn.

Một hệ thống thoát nạn có thể bao gồm hành lang, cửa đi, buồng thang bộ, lối ra trực tiếp bên ngoài hoặc các bộ phận khác theo thiết kế của công trình. Cửa thoát nạn là một phần quan trọng của hệ thống này, giúp người sử dụng di chuyển qua các khu vực để đến nơi an toàn.

Lối thoát hiểm là gì?

Tuy nhiên, bạn cần phân biệt rõ sự khác biệt giữa cửa chống cháy và cửa thoát hiểm với cửa thoát nạn:

• Cửa thoát nạn: Cửa nằm trên tuyến thoát nạn, được thiết kế để người sử dụng có thể đi qua khi sơ tán.

• Cửa chống cháy là gì? Đây là loại cửa có khả năng chịu lửa hoặc ngăn cháy theo giới hạn và điều kiện kỹ thuật được xác định. Cửa được sử dụng tại những vị trí cần bảo vệ chống cháy theo thiết kế.

• Cửa thoát hiểm chống cháy: Cách gọi phổ biến đối với cửa vừa phục vụ thoát nạn vừa đáp ứng yêu cầu chống cháy tại vị trí lắp đặt. Sản phẩm cần có thông số và hồ sơ phù hợp với yêu cầu của công trình.

Không phải mọi cửa thoát nạn đều mặc nhiên phải là cửa chống cháy. Việc lựa chọn loại cửa phụ thuộc vào vị trí lắp đặt, công năng sử dụng, giải pháp ngăn cháy và các yêu cầu trong hồ sơ thiết kế PCCC.

2. Quy định về cửa thoát hiểm trong PCCC

Các yêu cầu đối với cửa thoát hiểm cần được xem xét trong tổng thể phương án thoát nạn của công trình. QCVN 06:2022/BXD về an toàn cháy cho nhà và công trình, cùng Sửa đổi 1:2023, là những tài liệu quan trọng cần tham chiếu khi xác định yêu cầu kỹ thuật liên quan. Việc áp dụng cụ thể phải căn cứ vào quy định hiện hành và hồ sơ của từng công trình.

Quy định về cửa thoát hiểm trong PCCC

2. 1. Quy định về vị trí bố trí cửa thoát hiểm

Cửa thoát nạn cần được bố trí tại các vị trí phù hợp với phương án thoát nạn, bảo đảm người sử dụng có thể tiếp cận và di chuyển đến lối ra an toàn.

Khi bố trí cửa, cần lưu ý:

• Xác định số lượng và vị trí lối ra thoát nạn theo công năng, quy mô và đặc điểm sử dụng của công trình.

• Bảo đảm tuyến di chuyển đến lối ra thoát nạn không bị cản trở bởi hàng hóa, thiết bị hoặc đồ đạc.

• Không tự ý thay đổi vị trí cửa, hành lang hoặc kết cấu trên tuyến thoát nạn làm ảnh hưởng đến phương án đã được thiết kế.

• Bảo đảm khả năng tiếp cận lối thoát nạn theo yêu cầu áp dụng cho từng loại công trình.

Đối với nhà ở nhiều tầng, chung cư, khách sạn, trung tâm thương mại, nhà xưởng và văn phòng, phương án bố trí lối thoát nạn có thể khác nhau. Vì vậy, không nên áp dụng một cách bố trí cửa duy nhất cho mọi công trình.

2.2. Quy định về chiều mở cửa thoát hiểm

Chiều mở cửa là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sơ tán khi có sự cố. Theo các yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho từng loại lối ra thoát nạn, một số cửa phải mở theo chiều thoát nạn để hạn chế tình trạng ùn tắc khi nhiều người di chuyển cùng lúc.

Tuy nhiên, không nên kết luận rằng tất cả cửa trong mọi công trình đều phải mở theo cùng một hướng. Yêu cầu cụ thể cần được xác định theo vị trí cửa, số lượng người sử dụng, công năng công trình và các điều khoản tương ứng của quy chuẩn.

Khi lựa chọn và lắp đặt cửa, cần kiểm tra:

• Cánh cửa có thể mở thuận lợi theo phương án thoát nạn hay không.

• Khi mở, cánh cửa có cản trở hành lang, cầu thang hoặc tuyến di chuyển hay không.

• Cơ cấu bản lề, tay nắm và phụ kiện có hoạt động ổn định hay không.

• Loại cửa được lựa chọn có phù hợp với yêu cầu kỹ thuật tại vị trí lắp đặt hay không.

Không nên tự ý thay đổi chiều mở cửa đã được xác định trong hồ sơ thiết kế PCCC nếu việc thay đổi có thể ảnh hưởng đến an toàn thoát nạn.

2.3. Quy định về khóa cửa thoát hiểm

Cửa thoát nạn phải bảo đảm khả năng thoát ra theo phương án thiết kế và các yêu cầu an toàn áp dụng. Việc sử dụng khóa hoặc thiết bị kiểm soát ra vào không được làm mất khả năng thoát nạn khi có sự cố.

Một số lưu ý quan trọng:

• Không sử dụng khóa khiến người bên trong không thể mở cửa khi cần sơ tán.

• Không tự ý lắp thêm chốt, xích hoặc thiết bị cản trở thao tác mở cửa.

• Nếu sử dụng hệ thống kiểm soát ra vào, cần lựa chọn giải pháp phù hợp với yêu cầu thoát nạn và thiết kế PCCC.

• Đối với cửa chống cháy, khóa, tay co thủy lực, thanh đẩy và các phụ kiện khác cần tương thích với cấu tạo cửa và chức năng sử dụng.

Thanh đẩy thoát hiểm có thể là một giải pháp hỗ trợ mở cửa nhanh trong những trường hợp phù hợp. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi cửa thoát nạn đều bắt buộc sử dụng cùng một loại phụ kiện; yêu cầu cần được xác định theo quy chuẩn và hồ sơ thiết kế tương ứng.

2.4. Quy định về biển báo và chỉ dẫn thoát nạn

Biển báo thoát nạn giúp người sử dụng nhanh chóng nhận biết hướng di chuyển khi xảy ra hỏa hoạn, đặc biệt trong điều kiện thiếu sáng, mất điện hoặc có khói.

Hệ thống biển báo và chỉ dẫn cần được bố trí theo phương án thiết kế, bảo đảm dễ nhận biết và không bị che khuất. Tùy yêu cầu áp dụng, công trình có thể cần biển chỉ hướng thoát nạn, biển báo tại cửa ra và hệ thống chiếu sáng sự cố.

Khi kiểm tra hệ thống chỉ dẫn, cần lưu ý:

• Biển báo được đặt tại vị trí dễ quan sát.

• Hướng chỉ dẫn phù hợp với tuyến thoát nạn thực tế.

• Không để vật dụng, biển quảng cáo hoặc đồ trang trí che khuất biển báo.

• Kiểm tra tình trạng hoạt động của đèn chỉ dẫn và hệ thống chiếu sáng sự cố theo yêu cầu thiết kế.

Biển báo chỉ phát huy tác dụng khi tuyến thoát nạn thực sự thông thoáng và có thể sử dụng. Vì vậy, việc bố trí chỉ dẫn cần đi cùng công tác quản lý, kiểm tra và bảo trì định kỳ.

2.5. Quy định đối với cửa chống cháy trên tuyến thoát nạn

Tại những vị trí cần ngăn cháy theo thiết kế, cửa chống cháy phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tương ứng về giới hạn chịu lửa, cấu tạo và khả năng vận hành. Việc lựa chọn cửa cần dựa trên yêu cầu của bộ phận ngăn cháy và hồ sơ thiết kế PCCC, không chỉ dựa vào vật liệu hoặc hình thức bên ngoài.

Đối với cửa chống cháy, cần quan tâm đến các yếu tố:

• Giới hạn chịu lửa theo yêu cầu của vị trí lắp đặt.

• Cấu tạo cánh, khung cửa và các bộ phận liên quan.

• Gioăng, phụ kiện và giải pháp lắp đặt phù hợp với thiết kế.

• Khả năng đóng mở và hoạt động của cơ cấu tự đóng nếu được yêu cầu.

• Hồ sơ kỹ thuật, tài liệu chứng minh tính năng và sự phù hợp của sản phẩm theo quy định áp dụng.

Cửa chống cháy không chỉ cần có khả năng ngăn cháy theo thiết kế mà còn phải bảo đảm chức năng sử dụng. Không nên chèn vật làm cửa luôn mở hoặc tự ý tháo bỏ các bộ phận ảnh hưởng đến khả năng ngăn cháy.

3. Cách sử dụng cửa thoát hiểm đúng cách khi xảy ra hỏa hoạn

Bên cạnh việc đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, cách sử dụng cửa thoát hiểm cũng ảnh hưởng đến hiệu quả sơ tán. Người quản lý và người sử dụng công trình cần nắm rõ tuyến thoát nạn, vị trí cửa và cách mở cửa trong tình huống khẩn cấp.

Cách sử dụng cửa thoát hiểm đúng cách khi xảy ra hỏa hoạn

Một số nguyên tắc cần thực hiện:

• Giữ hành lang, cầu thang và khu vực trước cửa thoát nạn thông thoáng.

• Không khóa hoặc chèn cửa theo cách cản trở việc thoát ra khi có sự cố.

• Không tự ý tháo tay nắm, bản lề, tay co hoặc phụ kiện an toàn.

• Đóng cửa chống cháy theo đúng thiết kế sau khi đi qua nếu cửa được thiết kế để tự đóng hoặc cần duy trì trạng thái đóng nhằm ngăn cháy, ngăn khói.

• Thực hiện sơ tán theo biển chỉ dẫn và phương án thoát nạn của công trình.

Không nên tùy tiện mở cố định cửa chống cháy để thông gió. Nếu cửa có chức năng ngăn cháy, việc giữ cửa mở có thể làm giảm hiệu quả ngăn cháy, ngăn khói. Trường hợp cần giữ cửa mở, chỉ sử dụng giải pháp được thiết kế phù hợp và bảo đảm cửa trở về trạng thái an toàn khi có sự cố theo yêu cầu áp dụng.

4. Bảo trì và kiểm tra cửa thoát hiểm, cửa chống cháy

Kiểm tra và bảo trì định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề có thể ảnh hưởng đến khả năng thoát nạn và ngăn cháy. Công tác này cần được thực hiện đồng bộ với việc kiểm tra hành lang, cầu thang, biển báo, đèn chiếu sáng sự cố và các hệ thống an toàn cháy khác.

Các hạng mục nên kiểm tra gồm:

• Cánh và khung cửa: Không bị cong vênh, biến dạng hoặc hư hỏng ảnh hưởng đến vận hành.

• Bản lề và tay nắm: Hoạt động ổn định, không bị lỏng hoặc kẹt.

• Khóa và thiết bị thoát hiểm: Có thể vận hành đúng chức năng, không cản trở việc thoát nạn.

• Tay co và cơ cấu tự đóng: Hoạt động theo thiết kế đối với các cửa được trang bị.

• Gioăng và phụ kiện cửa chống cháy: Không bị thiếu, hư hỏng hoặc tự ý thay đổi.

• Biển báo và đèn chỉ dẫn: Dễ nhận biết, hoạt động theo yêu cầu.

• Khu vực xung quanh cửa: Không có hàng hóa, thiết bị hoặc vật dụng cản trở lối đi.

Tần suất kiểm tra và bảo trì cần căn cứ vào quy định áp dụng, hồ sơ thiết kế, hướng dẫn của nhà sản xuất và điều kiện sử dụng thực tế. Nếu phát hiện cửa bị kẹt, không tự đóng, hỏng khóa hoặc không thể mở theo chức năng thiết kế, cần khắc phục kịp thời và không tự ý sửa đổi cấu tạo cửa chống cháy.

5. Những lưu ý giúp quản lý lối thoát nạn an toàn tại nơi làm việc

Để hạn chế rủi ro và nâng cao khả năng sơ tán, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình quản lý an toàn cháy phù hợp với đặc điểm hoạt động của cơ sở.

Những lưu ý giúp quản lý lối thoát nạn an toàn tại nơi làm việc

• Đánh giá nguy cơ cháy tại cơ sở: Xác định các khu vực có nguy cơ cháy, tuyến thoát nạn, vị trí cửa và những điểm có thể gây cản trở khi sơ tán. Việc đánh giá cần được rà soát khi công năng hoặc cách bố trí mặt bằng thay đổi.
• Duy trì lối thoát nạn thông thoáng: Không sử dụng hành lang, cầu thang hoặc khu vực trước cửa thoát nạn làm nơi tập kết hàng hóa. Kiểm tra thường xuyên để bảo đảm tuyến di chuyển có thể sử dụng khi cần.
• Kiểm tra cửa và phụ kiện an toàn: Theo dõi tình trạng cửa, bản lề, tay nắm, khóa, tay co, biển báo và đèn chỉ dẫn. Các hư hỏng có thể ảnh hưởng đến thoát nạn cần được xử lý kịp thời.
• Xây dựng và phổ biến phương án sơ tán: Hướng dẫn nhân viên nhận biết lối thoát nạn, vị trí tập kết và cách xử lý khi có báo động. Nội dung hướng dẫn cần phù hợp với phương án PCCC của cơ sở.
• Tổ chức hướng dẫn và thực hành theo kế hoạch: Người lao động cần được hướng dẫn về quy trình sơ tán, cách sử dụng lối thoát nạn và trách nhiệm khi xảy ra sự cố. Việc thực hành cần được tổ chức theo yêu cầu áp dụng đối với cơ sở.

Tuân thủ quy định về cửa thoát hiểm trong PCCC là một phần quan trọng trong việc bảo đảm an toàn cho người sử dụng công trình. Cửa cần được lựa chọn, lắp đặt và bảo trì phù hợp với phương án thoát nạn, yêu cầu ngăn cháy và quy chuẩn kỹ thuật áp dụng. Bên cạnh việc kiểm tra cửa, chủ đầu tư và đơn vị quản lý cần duy trì tuyến thoát nạn thông thoáng, hệ thống chỉ dẫn hoạt động tốt và hướng dẫn người sử dụng thực hiện đúng quy trình sơ tán.

Khi lựa chọn mẫu cửa chống cháy, nên ưu tiên sản phẩm có thông số kỹ thuật và hồ sơ phù hợp với yêu cầu của công trình, đồng thời kiểm tra sự tương thích giữa cửa, khung và phụ kiện. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm sản phẩm đáp ứng đúng mục đích sử dụng và hỗ trợ an toàn khi xảy ra sự cố. Nếu bạn đang tìm mẫu cửa thép vân gỗ chống cháy chất lượng, giá tốt cho công trình của mình thì có thể liên hệ đến Koffmann để được tư vấn chi tiết nhất.